Η Προσοχή σε σχέση με την προσωπική βελτίωση

/Η Προσοχή σε σχέση με την προσωπική βελτίωση
Η Προσοχή σε σχέση με την προσωπική βελτίωση2018-01-09T16:27:25+00:00

Η Προσοχή σε σχέση με την προσωπική βελτίωση

Αθήνα, 19 Μαρτίου 2016

Η αληθινή μελέτη σε κάθε τομέα της γνώσης συνίσταται στο να εξετάζεται κατ’ επανάληψη το υλικό αυτού του τομέα τόσο προσεκτικά ώστε, τελικά, να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συνειδητότητας και να μπορεί, οποτεδήποτε, με αφορμή κάποιο σχετικό κίνητρο, να χρησιμοποιείται αυτόματα από τον νου.

Η αληθινή Μελέτη μιας Τέχνης συνίσταται, κατά κύριο λόγο, στην προσεκτική επανάληψη της πράξης μέσω των φυσιολογικών οργάνων, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αυτής της Τέχνης, μέχρις ότου αυτή η πράξη γίνει αυτόματη και εκτελείται τόσο καλά και τόσο φυσικά σαν οποιαδήποτε πρωτογενή αυτόματη φυσιολογική λειτουργία.

Σε αυτούς τους ορισμούς η λέξη που χαρακτηρίζει τις αναγκαίες διαδικασίες είναι το επίθετο «προσεκτικός», που δηλώνει την παρουσία της προσοχής κατά το εγχείρημα. Χωρίς αυτή τη λέξη οι ορισμοί όχι μόνο θα ήταν ατελείς αλλά, βασικά, θα ήταν λανθασμένοι και παραπλανητικοί.

Μόνο με την προσοχή μπορεί, αντιστοίχως, η επαναλαμβανόμενη θεώρηση και πράξη, να καταλήξουν στην απόκτηση αφενός κάποιου νέου τομέα γνώσης και, αφετέρου, κάποιου νέου πεδίου δύναμης.

Ποιά είναι η φύση και ο τρόπος της έκφρασης αυτής της μέγιστης ποιότητας που λέγεται Προσοχή;

Η πλήρης κατανόηση της απάντησης σε αυτό το ερώτημα και η συνειδητοποίηση της λειτουργίας της Προσοχής στις διαδικασίες της ανθρώπινης προσωπικής εξέλιξης πρέπει να αναγνωρισθούν ως θεμελιώδη στοιχεία της γνώσης και αντίληψης του γνήσιου παιδαγωγού, είτε είναι δάσκαλος είτε όχι.

Η λέξη Προσοχή χρησιμοποιείται από παντός είδους εκπαιδευτικούς ευρέως αλλά με ασάφεια. Ωστόσο, δεν διαθέτουμε καμία άλλη λέξη με την οποία να εκφράζουμε συνήθως τη στάση εκείνη της συνειδητότητας που, όταν μελετάμε κάτι ή αποκτάμε δύναμη, είναι απολύτως και διαρκώς απαραίτητη, για την εξασφάλιση ουσιαστικών αποτελεσμάτων. Ο όρος συγκέντρωση σε σχέση με αυτό το θέμα είναι σωστότερος στην κυριολεξία, αλλά η συγκέντρωση έχει πάρα πολύ περιορισμένη και πάρα πολύ ειδική εφαρμογή, για τους περισσότερους ανθρώπους, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιείται γενικά αντί της λέξης «Προσοχή».

Η Προσοχή, όμως, στην οποίαν αναφερόμαστε, η προσοχή που έχει σχέση με όλες τις διαδικασίες κατά τις οποίες αποκτάμε γνώση, μπορεί να γίνει, ίσως, καλύτερα κατανοητή και αντιληπτή εάν θεωρηθεί ως Συγκεντρωμένη Προσοχή.

Προσοχή είναι εκείνη η κατάσταση ή στάση της συνειδητότητας κατά την οποίαν οι ακτίνες της είναι σταθερά και αδιάκοπα επικεντρωμένες πάνω σε αυτό που κάνουμε ή πάνω στο θέμα της μελέτης. Μπορεί να παρουσιαστεί στη συνειδητότητα μέσω μίας ή και περισσοτέρων από τις ειδικές αισθήσεις ή μπορεί ήδη να περιέχεται στον νου. Το ειδικό χαρακτηριστικό στη στάση αυτή είναι η προσήλωση με την οποία λειτουργεί η συνειδητότητα. Αυτή η προσήλωση του βλέμματος πρέπει να προχωρεί σε τέτοιο βαθμό ώστε όλα τα άλλα αισθητά ή νοητικά αντικείμενα, εκτός από αυτό, να αποκλείονται από το βεληνεκές του.

Για να γίνει αυτό, δηλαδή για να διατηρείται συγκεντρωμένη η προσοχή, υπεισέρχεται στο παιχνίδι η Θέληση του ατόμου και η λειτουργία της κατά τη διαδικασία μπορεί να συγκριθεί με εκείνη ενός συγκλίνοντα φακού που κρατά κανείς ανάμεσα στον ήλιο και στην επιφάνεια ενός αντικειμένου. Εάν ο σκοπός είναι, μέσω του συγκλίνοντα φακού, να δώσουν οι ακτίνες του ήλιου ένα ορισμένο και ευδιάκριτο αποτέλεσμα, ο φακός πρέπει να λάβει τέτοια θέση ως προς το αντικείμενο ώστε οι ακτίνες του φωτός να συγκλίνουν σε ένα σημείο. Αυτό το σημείο ή εστία, δέχεται τότε όλη τη δύναμη των ακτίνων που περνούν μέσα από τον φακό. Από όλη την περιβάλλουσα επιφάνεια τονίζεται μόνο αυτό το σημείο σαν ανάγλυφο και αναδεικνύεται. Κατά παρόμοιο τρόπο, η Θέληση, συγκεντρώνοντας την προσοχή, εστιάζει τις ακτίνες της συνειδητότητας, με όλες τις εγγενείς κινητήριες δυνάμεις τους, σε μια περιορισμένη περιοχή, φυσιολογική, νοητική ή ηθική, ανάλογα με τον τομέα, όπου πρέπει να δράσει.

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι Προσοχή είναι η προσήλωση της Νοητικής Όρασης, που συγκεντρώνεται και διατηρείται μέσω της Θέλησης. Δεν είναι χωριστή λειτουργία ή ιδιότητα του νου, όπως είναι η αντίληψη, η φαντασία, η λογική κ.λ.π. όπως θα μας έκαναν μερικοί ψυχολόγοι να νομίσουμε, αλλά ένας τρόπος δράσης – ο αληθινός τρόπος της δράσης της Θέλησης. Με άλλα λόγια είναι η καθορισμένη, αποτελεσματική έκφραση της Βούλησης ή της δύναμης της Θέλησης του ατόμου.

Οι λειτουργίες της αντίληψης, σύλληψης ιδεών, της φαντασίας κ.λ.π. είναι όργανα του Εγώ για να λειτουργεί στον φαινομενικό κόσμο και να τον εξουσιάζει νοητικά.  Όταν μία ή περισσότερες από αυτές λειτουργούν κατ’ αυτόν τον τρόπο με όλη τους τη δύναμη, απερίσπαστες από οποιοδήποτε αντικείμενο του περιβάλλοντος, τότε εμφανίζεται η Προσοχή.

Η Θέληση είναι η εκδήλωση ή δράση του πραγματικού ανθρώπινου Εγώ. Η Προσοχή προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίον εμφανίζεται λειτουργικά αυτή η εκδήλωση και είναι ο μόνος τρόπος για να έχουμε μόνιμα αποτελέσματα.

Η προσοχή είναι απαραίτητη σε καθέναν από τους τομείς ή επίπεδα ζωής όπου ανήκει ο άνθρωπος ως άτομο.

  1. Στο φυσικό επίπεδο – στη φυσιολογική σφαίρα των ειδικών αισθήσεων και του νευρικού και μυϊκού συστήματος. Η συνειδητή δράση σε αυτό το επίπεδο έχει σαν αποτέλεσμα την επιδεξιότητα, που είναι βάση όχι μόνο κάθε τέχνης και καλλιτεχνικής επίδοσης, αλλά και κάθε κίνησης των ανθρώπινων μελών και του σκελετού κατάλληλης για να εξυπηρετεί πρακτικούς λόγους ή για να αναδεικνύεται η ευκινησία και η χάρη.

  2. Στο νοητικό επίπεδο – στην ψυχολογική σφαίρα των ιδεών, συγκρίσεων, κρίσεων, συμπερασμάτων, εικασιών και ιδανικών. Σε αυτό το επίπεδο η διανοητική ενέργεια, υπό τον έλεγχο της Προσοχής, δημιουργεί λογικές, συστηματικές και συνεχόμενες μορφές σκέψης, αληθινά πανοραμικά πεδία όρασης από μεμονωμένες διανοητικές λεπτομέρειες και νέες συναισθηματικές μορφές δύναμης και κάλλους.

  3. Στο ηθικό επίπεδο – στην πνευματική σφαίρα της υπέρτατης αλήθειας, των ζωτικών αρχών, της αβεβαιότητας για το Άπειρο, των νόμων που διέπουν τις ανθρώπινες σχέσεις και της εφαρμογής όλων αυτών σε μια ολοκληρωμένη διαχείριση της προσωπικής ζωής. Σε αυτήν την ανώτατη σφαίρα τα ηθικά συναισθήματα και οι πνευματικές προσδοκίες για τελείωση της ζωής, επικεντρώνονται σε συγκεκριμένες λεπτομέρειες προσωπικού στοχασμού και συμπεριφοράς, στη δημιουργία πνευματικής χάρης, στην αξιοπιστία του χαρακτήρα, στη συμφωνία συμπεριφοράς και αρχών, στον ουσιαστικό αλτρουισμό και στην ανάπτυξη προσωπικής επιρροής που τείνει πάντα προς την εξέλιξη μιας ζωοποιού κοινωνικής αρμονίας.

Κατά την εξέλιξη της προσωπικής ζωής, όταν το αντικείμενο της δράσης της είναι ένας τομέας ή μέρος κάποιας από τις προαναφερθείσες σφαίρες, η Προσοχή μπορεί να ορισθεί ως εξειδικευμένη και όταν ο έλεγχος του ακολουθούμενου σκοπού της ύπαρξης τηρείται συνολικά μέσω αυτής, με τη δημιουργία μιας αποτελεσματικής και καλά διατεταγμένης ενότητας μέσα στις πολλές διαιρέσεις και επί μέρους λεπτομέρειες αυτού του σκοπού, τότε μπορούμε να χαρακτηρίσουμε την Προσοχή ως ανώτατη.

Η «Ευφυΐα»  έχει ορισθεί ως «ανεξάντλητη ικανότητα για συνεχή προσπάθεια». Η έκφραση «συνεχής προσπάθεια» είναι απλώς συνώνυμη της έκφρασης «επισταμένη προσοχή και στην ελάχιστη λεπτομέρεια». Η «επισταμένη προσοχή σε λεπτομέρειες» παίρνει κάθε πλίνθο από τους οποίους θα κατασκευαστεί το «μέγαρο για όλες τις χαριτωμένες φόρμες» – το οικοδόμημα της προσωπικής γνώσης, επιδεξιότητας και ικανότητας, και το τοποθετεί προσεκτικά στη δέουσα θέση, τσιμεντώνοντάς το εκεί αμέσως. Το οικοδόμημα που έχει κατασκευασθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο είναι στερεό, ευρύχωρο, ωραίο και λειτουργικό.

Τούτο το οικοδόμημα, αποτέλεσμα μακρόχρονης προσπάθειας, είναι αυτό ακριβώς που θαυμάζει ο κόσμος και λατρεύει και αποκαλεί Ευφυΐα. Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι, εάν τους δοθεί πρώτα κατεύθυνση και υποστήριξη στη διάρκεια της επίπονης πορείας  και κατόπιν ωθηθούν προς αυτήν πιεζόμενοι από την ίδια τη θέλησή τους, είναι δυνατόν να αναπτύξουν κάποιο είδος δύναμης και ικανότητας που θα τους ανύψωνε σημαντικά προς εκείνο το σημείο από το οποίο η Ευφυΐα κοιτάζει προς τα κάτω και κάνει έτσι τον πραγματικό κόσμο πολύ λιγότερο τετριμμένο, μονότονο και αδέξιο από όσο είναι επί του παρόντος.

Συνοψίζοντας :-

Η συγκεντρωμένη Προσοχή είναι η έκφραση της Θέλησης και η Θέληση είναι η κεντρική, ζωοποιός δύναμη που πηγάζει από το Εγώ. Η Θέληση, λειτουργώντας υπό το κράτος της Προσοχής πάνω στο χάος του συνυπάρχοντος κόσμου και συνεργαζόμενη με τις ενέργειες, δυνάμεις και κινήματα αυτού του κόσμου τον μετατρέπει σε επικράτεια μορφής, δύναμης και σκοπού εστιαζόμενου στο Εγώ. Έτσι, προκύπτει από την Προσωπική Εξέλιξη, τελικά, μια τελειοποιημένη Ατομικότητα, η δημιουργία της δικής της Θέλησης.

Αποσπάσματα από το άρθρο «Η λειτουργία της Προσοχής στην προσωπική βελτίωση»